Project

Cultuurbeoefening in kleine kernen

Hoe kan de provincie Utrecht met haar beleid en ondersteuning een rol spelen in het op peil houden van toegankelijkheid en aanbod van cultuurbeoefening?

Grip op samenleven

Terug

Doorlooptijd:

januari - oktober 2025

Opdrachtgever:

Provincie Utrecht

Mogelijkheden voor cultuurbeoefening zijn belangrijk voor de leefbaarheid, en dragen bij aan een aantrekkelijke leefomgeving waarin inwoners zich kunnen ontwikkelen. Óók in de 88 kleine kernen die de provincie Utrecht rijk is. Om te zorgen dat ook in deze kleinere gemeenschappen cultuurbeoefening mogelijk en toegankelijk is, zijn veel verschillende partijen actief. Met een multidisciplinair onderzoek onderzochten we voor de provincie Utrecht hoe het staat met het aanbod en de toegankelijkheid van actieve cultuurbeoefening in kleine kernen, hoe dit zich verhoudt tot de behoeften onder inwoners, en welke rol de provincie met haar beleid en ondersteuning hierin kan spelen.

Auteurs

Rapport

Gebruikte methodieken

Er zijn veel verschillende (groepen) mensen samen betrokken bij cultuurbeoefening in kleine kernen. Denk aan gemeenteambtenaren, culturele verbinders, inwoners, aanbieders (zoals verenigingen en docenten), alsook de provincie zelf. De keuze om in ieder onderdeel van het onderzoek zowel data als ervaringen op te halen, deze met elkaar te verbinden, en weer elders verder uit te diepen, was een belangrijke factor in het borgen van dit menselijke perspectief.

Om al deze perspectieven in beeld te brengen en te duiden, is een mix van kwalitatieve en kwantitatieve methoden ingezet:

Een data-analyse naar de aanwezigheid van aanbieders in de kernen, op basis van het Handelsregister
Een vragenlijstonderzoek onder inwoners van de 88 kleine kernen
Uitgebreide beleidsanalyse van de gemeentes met kleine kernen, inclusief een uitvraag over hun uitdagingen en behoeften
Werksessies met ambtenaren en culturele verbinders, om verder te verdiepen op de resultaten
Drie case studies: de tot dan toe opgedane inzichten werden verdiept middels een groepsgesprek met ambtenaren en lokale betrokkenen in de kernen Lopik, Doorn en Kockengen

Lees meer over dit project in ons magazine

De belangrijkste inzichten

Het beeld dat het culturele aanbod in de kleine kernen krimpt, werd niet bevestigd door onze inwonersenquête. In vrijwel alle 88 kernen is er sprake van een actief cultuurbeoefeningsaanbod, dat sterk leunt op vrijwilligers en kleine organisaties. In totaal gaat het om 463 aanbieders.

Aanbieders van cultuurbeoefening signaleren dat de zichtbaarheid en continuïteit van hun aanbod onder druk staan, vooral door beperkte en/of versnipperde communicatie, beperkte financiering en het ontbreken of wegvallen van kartrekkers.

Verbonden vitaliteit is een nuttige kapstok voor het kijken naar regionale mogelijkheden voor cultuurdeelname. Dit betekent dat niet alle kernen of plaatsen een volledig palet aan voorzieningen hoeven te hebben, zolang deze regionaal door inwoners gedeeld kunnen worden.

Een belangrijke bevinding was dat het provinciale ondersteuningsaanbod beter kan landen als de gemeentelijke ondersteuning, op het gebied van beleid en bemensing, beter op peil is. Zonder die belangrijke laag tussen het provinciale ondersteuningsaanbod en de lokale praktijk, komt de bovenlokaal ontwikkelde kennis niet bij de aanbieders terecht.

Aanbieders en gemeentelijke beleidsmakers gaven aan dat de provincie door het scheppen van voorwaarden, zoals het stimuleren van bovenlokale samenwerking, structurele ondersteuning van netwerken en kennisdeling tussen culturele verbinders, kan bijdragen aan de toegankelijkheid van het aanbod voor cultuurbeoefening.

Auteurs

Rapport

Gebruikte methodieken

Project

Cultuurbeoefening in kleine kernen

Doorlooptijd:

Opdrachtgever:

Auteurs

Gebruikte methodieken

De belangrijkste inzichten

Auteurs

Gebruikte methodieken

Ook interessant

Bestemming BrabantStad: vormgeven aan een metropool op mensenmaat

Brabantse burgers in beeld

Bredewelvaartsfoto Zuid-Holland